Ontwikkelingslijn Mentaal
Mentaal welzijn#mentaal-welzijn
Mentale gezondheid en mentale competenties zijn voor sportbeoefenaars essentieel voor prestaties en welzijn. Zowel in de breedtesport al in topsport vormt een sterke mentale ontwikkeling de weg naar levenslang welzijn en een duurzame betrokkenheid in de sport. Mentale stabiliteit versterkt leerprocessen, vergroot plezier en helpt om in het ontwikkelingstraject als sportklimmer op een evenwichtige manier te groeien.
Mentaal welzijn als basis voor levenslange beoefening van de klimsport.
Mentale vaardigheden zijn niet voorbehouden aan eliteklimmers. Ze zijn essentieel voor iedereen die sportklimmen als levenslange sport beoefent.
Positieve sportbeleving: Door zelfreflectie en focus leert een klimmer meer genieten van het proces, niet alleen van het resultaat.
Omgaan met tegenslagen: Blessures, plateaus of fysieke veranderingen vragen om veerkracht en motivatie.
Stressreductie: Klimmen wordt een bron van ontspanning en mentaal herstel, eerder dan extra spanning.
Mentale competenties als basis voor topprestaties.
Atleten leren hoe je jezelf activeert of net tot rust brengt voor een poging of wedstrijd. Leren omgaan met falen, angst, teleurstelling, frustratie of zelftwijfel.
Atleten leren verantwoordelijkheid nemen voor hun keuzes, voorbereiding en doelen.
Stabiel mentaal welzijn is noodzakelijk voor langdurige sportklimprestaties.
Transfer van mentale vaardigheden buiten de sport.
De competenties die klimmers ontwikkelen, zijn tegelijk bredere levensvaardigheden.
Zelfvertrouwen, doelgericht werken en omgaan met druk zijn waardevolle vaardigheden in school, studies en werk.
Het vermogen om fouten te verwerken, opnieuw te proberen en door te zetten versterkt persoonlijke groei en sociale relaties.
Mentaal ontwikkelingstraject#mentaal-ontwikkelingstraject
Er werd een selectie gemaakt van tien mentale competenties die meest relevant zijn voor sportklimmers. Deze selectie werd vervolgens aan de hand van beheersingsniveaus ingedeeld over de verschillende ontwikkelingsfasen van het SportKLIMmodel.
Deze opbouw vertrekt vanuit de sociale en cognitieve ontwikkelingspsychologie, aangevuld en afgetoetst met praktijkervaringen van sportpsychologen, coaches en ervaren trainers binnen het sportklimmen.
Per mentale competentie onderscheiden we drie beheersingsniveaus (1: Starten → 2: Groeien → 3: Verdiepen) waarmee coach en atleet concreet aan de slag kunnen.
Mentale basiscompetenties#mentale-basiscompetenties
De mentale basiscompetenties die tijdens KlimFUN in het eerste beheersingsniveau (Starten) worden geïntroduceerd dienen als startpunt voor de mentale ontwikkeling van beginnende klimmers.
Mentale ontwikkeling in de praktijk#mentale-ontwikkeling-in-de-praktijk
Voor de verschillende mentale competentie zijn diverse coach- en atletenfiches ontwikkeld in samenwerking met verschillende mentale experten. Hiermee kunnen coach en atleet gericht aan de slag tijdens de klimtraining.
Trainen op mentale competenties start met het herkennen van specifiek gedrag en vervolgens het gericht kunnen sturen naar een gedragsverandering.
Gedragsverandering wordt gerealiseerd door:
Het opdoen van kennis (zie mentale ontwikkelingslijn & de competentie-fiches)
Het inoefenen van vaardigheden (zie coach- en atleten-fiches)
Algemene aspecten in het leerproces rond mentale competenties:
Leren om een mentale routine op te bouwen.
Leren om steeds meer hun eigen noden en werkpunten te herkennen en identificeren.
Leren om de ontwikkeling van een competentie steeds meer zelf te sturen, zelf in handen te nemen.
Kennis van hun eigen mentale processen opdoen.
Kennis opdoen van de trainingsaanpak, waarom doen we wat we doen.
Attitude, de houding om bij te leren en de mentale vaardigheden te blijven toepassen. (Bijvoorbeeld opkijken naar een rolmodel, significante andere, de trainer,…)
Atleten die nieuw instromen binnen een trainingswerking moeten de mentale competenties uit eerdere fasen mee kunnen opnemen.
Downloads
Volledige ontwikkelingslijn Mentaal
10 mentale competenties sportklimmen
Samenwerking
Deze ontwikkelingslijn werd ontwikkeld met de steun van Sport Vlaanderen en de expertise van vakexperten, sporttechnische medewerkers, trainers en lesgevers uit de klimsport.
Omdat de klimsport voortdurend evolueert, blijft ook deze ontwikkelingslijn in beweging. Nieuwe inzichten, ervaringen uit de praktijk en ontwikkelingen binnen de sport kunnen aanleiding geven tot verdere verfijning en actualisering.
Heb je vragen, opmerkingen of suggesties over deze ontwikkelingslijn? Neem dan gerust contact met ons op.
Ward Cox
Verantwoordelijke SportKLIMmodel, medewerker topsport, regiotrainer - OOST
